ضرورت بازنگری در الگوهای آموزشی متناسب با تحولات فناوری و نیازهای جامعه

مهدی باصولی در جمع‌بندی پنجاه‌وسومین گردهمایی سراسری معاونان آموزشی جهاددانشگاهی که روزهای ۲۸ و ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵ به میزبانی سازمان جهاددانشگاهی کرمانشاه برگزار شد، با قدردانی از تلاش‌های معاونان، مدیران و کارشناسان آموزشی این نهاد، بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های فعالیت مراکز آموزشی متناسب با تحولات روز تأکید کرد.

حل مسئله؛ فلسفه اصلی فعالیت‌های آموزشی جهاددانشگاهی

وی با اشاره به مباحث مطرح‌شده در این گردهمایی درباره اقتصاد آموزش، اظهار کرد: فلسفه آموزش در جهاددانشگاهی نباید صرفاً کسب درآمد باشد. اگر آموزش را تنها از منظر درآمدزایی دنبال کنیم، تفاوت معناداری با فعالیت یک شرکت آموزشی نخواهیم داشت؛ درحالی‌که تجربه نشان می‌دهد هر جا توانسته‌ایم مسئله‌ای واقعی را شناسایی و برای حل آن اقدام کنیم، موفق بوده‌ایم.

معاون آموزشی جهاددانشگاهی افزود: لازم است در ارزیابی عملکرد مراکز آموزشی، تنها به جنبه‌های اقتصادی توجه نکنیم و دستاوردهای تخصصی، اعتبار علمی و اعتماد مخاطبان را نیز در نظر بگیریم. حضور متخصصان و افراد دارای تحصیلات عالی در دوره‌های آموزشی جهاددانشگاهی، خود می‌تواند نشانه‌ای از ظرفیت و اعتبار این مجموعه باشد.

چهار تحول مهم پیش روی نظام آموزش

باصولی با تأکید بر ضرورت درک تحولات حوزه آموزش گفت: اگر تغییرات این حوزه را به‌درستی نشناسیم و متناسب با آن‌ها برنامه‌ریزی نکنیم، نمی‌توانیم به نتایج مطلوب دست پیدا کنیم. در این زمینه، چهار تحول اساسی باید مورد توجه قرار گیرد؛ تحول فناوری، تحول در الگوهای یادگیری، تحول در نیازها و بازار آموزش و تحول در اقتصاد آموزش.

وی با اشاره به تأثیر فناوری و هوش مصنوعی بر آموزش افزود: امروزه دسترسی به اطلاعات بسیار گسترده شده و افراد می‌توانند با سهولت بیشتری به محتوای آموزشی دسترسی پیدا کنند. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که چرا مخاطب باید برای شرکت در یک دوره آموزشی به مرکز ما مراجعه کند، درحالی‌که بخش زیادی از اطلاعات مورد نیاز خود را به‌سادگی در اختیار دارد؟

معاون آموزشی جهاددانشگاهی تصریح کرد: در شرایط جدید، نقش مراکز آموزشی نباید صرفاً انتقال اطلاعات باشد، بلکه باید زمینه‌ای فراهم کنند تا دانش به مهارت و دانایی به توانایی تبدیل شود. ایجاد تجربه یادگیری عمیق و فراهم کردن امکان به‌کارگیری آموخته‌ها، از مهم‌ترین ارزش‌هایی است که مراکز آموزشی می‌توانند برای مخاطبان خود ایجاد کنند.

عبور از مدرک‌محوری و توجه به اثربخشی آموزش

باصولی با اشاره به تحول در انتظارات مخاطبان و الگوهای یادگیری بیان کرد: در گذشته، دریافت مدرک یکی از انگیزه‌های اصلی افراد برای شرکت در دوره‌های آموزشی بود؛ اما امروز در بسیاری از حوزه‌ها، آنچه اهمیت بیشتری دارد، توانایی استفاده از آموخته‌ها و اثربخشی آموزش است.

وی ادامه داد: برای مثال، در آموزش زبان، مخاطب بیش از آنکه به دریافت مدرک نیاز داشته باشد، می‌خواهد بتواند زبان را در موقعیت‌های واقعی به کار بگیرد. بنابراین، باید از رویکرد مدرک‌محور فاصله بگیریم و کیفیت یادگیری، مهارت‌آموزی و نتایج عملی دوره‌ها را در کانون توجه قرار دهیم.

ضرورت نیازسنجی منطقه‌ای و طراحی آموزش‌های تخصصی

معاون آموزشی جهاددانشگاهی، تحول در نیازهای جامعه و بازار آموزش را از دیگر موضوعات مهم دانست و گفت: نیازهای آموزشی جامعه متنوع‌تر و تخصصی‌تر شده است و نمی‌توان برای همه مناطق کشور، برنامه‌ها و دوره‌های یکسانی در نظر گرفت.

وی با تأکید بر ضرورت توجه به اقتضائات هر منطقه افزود: نیازهای آموزشی در شهرها و استان‌های مختلف متفاوت است و مراکز آموزشی باید بر اساس شرایط منطقه‌ای، ظرفیت‌های موجود و نیاز مخاطبان برنامه‌ریزی کنند. بی‌توجهی به این تفاوت‌ها و اجرای الگوهای یکسان در سراسر کشور، ما را از دستیابی به نتایج مطلوب دور می‌کند.

باصولی همچنین اعتمادسازی را یکی از الزامات موفقیت مراکز آموزشی دانست و تصریح کرد: برای توسعه فعالیت‌های آموزشی، باید اعتماد مخاطبان و خانواده‌ها را جلب کنیم. این اعتماد زمانی شکل می‌گیرد که آموزش‌های ارائه‌شده، متناسب با نیازهای واقعی جامعه باشد و بتواند نتایج ملموسی برای فراگیران به همراه داشته باشد.

توسعه قراردادهای آموزشی و تقویت تعامل با سازمان‌ها

وی با اشاره به تغییرات اقتصادی و تأثیر آن بر شیوه تأمین منابع مراکز آموزشی اظهار کرد: فعالیت‌های آموزشی جهاددانشگاهی از نظر مدل اقتصادی، به دو مسیر اصلی وابسته است؛ همکاری با دولت و سازمان‌ها از طریق قراردادهای آموزشی و ارائه آموزش‌های مبتنی بر بازار و تقاضای مخاطبان.

معاون آموزشی جهاددانشگاهی افزود: با توجه به شرایط اقتصادی و محدودیت‌های موجود در برگزاری دوره‌های آموزشی از سوی برخی دستگاه‌های دولتی، لازم است توانمندی مراکز در مذاکره، توسعه تعاملات سازمانی و انعقاد قراردادهای آموزشی تقویت شود.

وی تأکید کرد: مراکز آموزشی باید بتوانند نیازهای سازمان‌ها و کسب‌وکارها را شناسایی کنند و متناسب با این نیازها، خدمات آموزشی تخصصی ارائه دهند. تحقق این هدف مستلزم تقویت ارتباطات، افزایش توان مذاکره و طراحی مدل‌های متناسب با شرایط اقتصادی جدید است.

وحدت در مأموریت، بدون یکسان‌سازی فعالیت‌ها

باصولی با تأکید بر ضرورت استفاده مؤثر از ظرفیت‌های پراکنده جهاددانشگاهی در سراسر کشور گفت: ما از ظرفیت‌های گسترده‌ای در مناطق مختلف برخورداریم، اما مسئله این است که تا چه اندازه توانسته‌ایم این ظرفیت‌ها را به یک شبکه اثرگذار در سطح ملی تبدیل کنیم.

وی با اشاره به تجربه برگزاری آزمون‌های آموزش‌وپرورش در ۸۴ شهر کشور در سال گذشته، این تجربه را نمونه‌ای از ظرفیت شبکه جهاددانشگاهی برای اجرای برنامه‌های گسترده دانست و افزود: اجرای چنین طرحی نیازمند هماهنگی میان مجموعه‌های مختلف و مشارکت نیروهای متعدد بود و نشان داد که با استفاده درست از ظرفیت‌های موجود، می‌توان مأموریت‌های بزرگ را به انجام رساند.

معاون آموزشی جهاددانشگاهی با اشاره به تجربه‌های موفق این نهاد در اجرای چنین مأموریت‌هایی خاطرنشان کرد: یکی از نقاط قوت ما، برخورداری از تجربه، زیرساخت و توان اجرایی است که می‌تواند در پاسخ‌گویی به نیازهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد.

وی با بیان اینکه وحدت در مأموریت لزوماً به معنای یکسان‌سازی فعالیت‌ها نیست، تصریح کرد: باید ضمن حفظ مأموریت مشترک جهاددانشگاهی، به تفاوت ظرفیت‌ها و نیازهای مناطق توجه کنیم و از طریق همکاری و هم‌افزایی، توان مجموعه را به اثربخشی بیشتر در سطح ملی تبدیل کنیم.

آموزش؛ حلقه اتصال فعالیت‌های علمی، پژوهشی و فرهنگی

باصولی آموزش را یکی از محورهای پیونددهنده فعالیت‌های مختلف جهاددانشگاهی دانست و گفت: آموزش می‌تواند بستری برای توسعه فعالیت‌های فرهنگی فراهم کند و از سوی دیگر، دستاوردهای پژوهشی نیز می‌توانند زمینه طراحی و اجرای دوره‌های آموزشی جدید را فراهم آورند.

وی افزود: اگر آموزش را با نگاهی جامع و متناسب با مأموریت‌های جهاددانشگاهی تعریف کنیم، می‌توانیم ارتباط مؤثرتری میان حوزه‌های مختلف برقرار کنیم و از ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فرهنگی این نهاد به شکل هدفمندتری بهره ببریم.

استمرار گفت‌وگو و نقد؛ ضرورتی برای بهبود عملکرد

معاون آموزشی جهاددانشگاهی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به تجربه فعالیت در حوزه آموزش و آشنایی با دشواری‌های اجرایی این بخش، از تلاش‌های مدیران و کارشناسان آموزشی قدردانی کرد.

وی با بیان اینکه فعالیت در مراکز آموزشی تنها به برگزاری کلاس و ارائه محتوا محدود نمی‌شود، اظهار کرد: از ثبت‌نام و هماهنگی‌های اجرایی تا جلب اعتماد مخاطب برای شرکت در دوره، مجموعه‌ای از فعالیت‌ها و مسئولیت‌ها بر عهده همکاران آموزشی قرار دارد. این شرایط را درک می‌کنم و می‌دانم که انجام این وظایف به تلاش مستمر نیاز دارد.

باصولی با تأکید بر ضرورت استمرار ارتباط میان ستاد و واحدهای سازمانی جهاددانشگاهی گفت: نباید مسیر گفت‌وگو میان مدیران و کارشناسان بسته شود. این ارتباط باید پایدار و مستمر باشد و همکاران بتوانند دیدگاه‌ها، مسائل و انتقادهای خود را بدون نگرانی مطرح کنند.

وی افزود: نقد سازنده به شناسایی ایرادها و اصلاح مسیر کمک می‌کند. اگر همکاران مشکلات را بیان نکنند، ممکن است تصور کنیم عملکردمان مطلوب است؛ درحالی‌که شنیدن انتقادها و بررسی دقیق آن‌ها، زمینه‌ساز بهبود عملکرد و رشد مجموعه خواهد بود.

معاون آموزشی جهاددانشگاهی با تأکید بر مسئولیت مدیران ستادی در پیگیری مسائل و رفع مشکلات بیان کرد: باید این فرصت را فراهم کنیم که گفت‌وگو و نقد به رشد همه بخش‌های مجموعه کمک کند و ارتباط میان ستاد و واحدهای سازمانی، زمینه‌ای برای اصلاح و ارتقای فعالیت‌های آموزشی باشد.

قدردانی از میزبان و عوامل اجرایی گردهمایی

باصولی در پایان، با قدردانی از سازمان جهاددانشگاهی کرمانشاه و تمامی افرادی که در برگزاری پنجاه‌وسومین گردهمایی سراسری معاونان آموزشی مشارکت داشتند، از تلاش‌های مجموعه مدیریتی، اجرایی و پشتیبانی این گردهمایی تشکر کرد.

وی برگزاری چنین نشست‌هایی را فرصتی برای تبادل تجربه، بررسی مسائل مشترک و تقویت تعامل میان مدیران آموزشی دانست و بر تداوم همکاری و ارتباط میان ستاد و واحدهای سازمانی جهاددانشگاهی تأکید کرد.

امور اطلاع رسانی و رویدادهای معاونت آموزشی